Loading...
PDF İndir

Siyah Altın: Kompost

 • Her yıl üretilen gıdaların üçte biri israf ediliyor. Bu durum sadece büyük ekonomik kayıplara yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda gıdanın yetiştirilmesi, işlenmesi, paketlenmesi, taşınması ve pazarlanması için kullanılan doğal varlıkların ve sera gazı emisyonlarının da boşa harcanması anlamına geliyor.[1] Dünyadaki tarım arazilerinin %28'i israf edilen bu ekinleri üretiyor. Bu süreçte, 250 km³ su israfa edilirken, üretilen fakat tüketilmeyen gıdaların karbon ayak izinin 3,3 Gt CO2 eşdeğeri olduğu tahmin ediliyor.[2]

 

 • Boşa harcanan yiyecekleri doğaya geri kazandırmanın en etkili yollarından biri, kompostlama yoluyla geri dönüştürmek. Gıda atıklarını kompost haline getirerek, evde ve atık depolama alanlarındaki atıkların azaltılması ve yeniden kullanılmasıyla değerli besinler toprağa geri verilebilir.[3]

 

 • Kompostlama, bitki ve hayvan artıklarının, gıda artıklarının ve karton, gazete gibi karbon temelli artıkların mikroorganizmalar vasıtasıyla kompost adı verilen toprağımsı bir yapıya dönüştürüldüğü biyolojik bir işlemdir. Bu işlem organik atıkların doğada doğal yollarda humusa dönüşmesi işlemi ile aynıdır. Kompostlamada sadece şartlar kontrol altına alınarak organik maddelerin daha hızlı çürümesi sağlanır.[4],[5]

 

 • Kompostlaştırma, sadece evsel tüketimde ortaya çıkan atıklar için değil aynı zamanda bahçede, tarlada, kentlerde üretilen tüm organik atıklar için geçerli bir süreçtir ve tarımsal kullanım için geri dönüştürmede en etkili araçlardan birisidir. Her yerde, her koşulda yapılabilir.[6]

 

 • Apartman dairesinde oturuyorsanız, fazla yer kaplamayan, koku ve sinek yapmayan sıcak kompost yöntemlerini kullanabilirsiniz. Bahçeniz veya tarlanız için sizi fazla uğraştırmayacak soğuk kompost yöntemlerini kullanabilir.

 

 • Soğuk kompost, sıcak kompost ve solucan kompostu olmak üzere üç temel kompost yöntemi öne çıkar.

 • Soğuk Kompost: En basit, uğraşsız ve başarısızlık ihtimali düşük olan kompost yapma yöntemidir. Doğal toprak oluşum sürecine benzer ve uzun zaman alır. Soğuk kompost, temel olarak uygun atıkların sürekli üzerine eklediğiniz bir organik madde yığınıdır. Kompost kutusu dolduğunda kompostlaşmanın tamamlanması beklenir.

 • Sıcak Kompost hızlı ve etkili ama başarılı olmak için deneyim ve emek gerektiren bir yöntemdir. Bir ay gibi kısa bir sürede kullanılabilir hale gelir. Büyük bahçeniz veya tarlalar için hızlı bir şekilde besin üretir. Yığın oluşturulduktan sonra yeni organik madde eklenemez. Sıcak kompost, adından da anlaşılacağı gibi, ısınmaya bağlı çalışır.

 • Solucan Kompostu (Vermicompost) da organik maddenin parçalanma işlemini solucanların sindirim sistemi sağlar. Parçalama, öğütme, çevirme ve havalandırma işlemini solucanlar yapar. Kompost yapmak için kullanılan solucanlar kırmızı kompost solucanları olarak adlandırılan özel bir türdür. Özellikle organik madde öğütmekte çok başarılı ve hızlıdırlar.

 

 • Kompost’un birçok faydası bulunur. Kompost;

 • Organik atıkları değerlendirir. Birikerek kirlilik yaratacak veya yakılarak hava kirliliğine yol açacak olan organik atıklar, doğal süreçler sayesinde faydalı ve değerli bir kaynağa dönüşür.

 • Toprak yapısını iyileştirir. Çok killi veya kumlu topraklardaki organik madde miktarını artırdığı için agregat oluşumunu teşvik eder. Agregat ise, toprağın nefes almasını sağlar. Yağışsız dönemde toprakta nem tutar ve buharlaşmayı azaltır. Fazla suyu sünger gibi emerek yağmurun neden olduğu erozyonu engeller. 100 kg humus, yaklaşık 195 kg su tutabilir.

 • Toprağın havalanmasını sağlar. Toprağın üst kısmında havadar bir katman yaratarak, çeşitli toprak canlılarının hareket etmesine olanak tanıyan sağlıklı bir yüzey oluşturur. Bu sayede toprağın rahatça havalanmasını sağlar.

 • Bitkilerin ihtiyacı olan zamanda besin sağlar. Tuz formundaki kimyasal gübreler, suyla karıştığında bitkilerin doğrudan alabileceği bir formdadır. Kullanılan kimyasal gübrenin %18-%49’u bitkiler tarafından kullanılıyor. Kalanı yağmur suları ile taşınarak yer altı suyuna, akarsulara, göllere ve denizlere ulaşıyor ya da buharlaşarak atmosfere karışıyor. Kompost ise, bitkilerin istediği zamanda ve formda alabilecekleri besin maddesi içerir, yavaş salınımlıdır.

 • Topraktaki toksinleri etkisiz hale getirir. Toprakta var olan toksik maddeler ve ağır metaller, bitkilerin kökleriyle alamayacağı bir forma dönüşür ve sabitlenir.

 • Toprağın pH dengesini düzenler. pH seviyesi fazla yüksek veya düşük olduğunda, toprakta yeterli besin varsa bile bitkilerin bunları kullanması zorlaşabilir. Bol miktarda kompost eklenen topraklarda, bitkilerin ihtiyaç duyduğu pH seviyesi daha geniş bir aralığa yayılır ve daha esnek koşullar sağlanır.[7]

 

 

Kaynaklar:

[1] “Food wastage footprint: Impacts on natural resources,” Summary Report, FAO erişim Haziran 2018, http://www.fao.org/docrep/018/i3347e/i3347e.pdf

[2] A.g.e.

[3] A.g.e

[4] D. Raj, R. S. Antil, ‘‘Evaluation of maturity and stability parameters of composts prepared from agroindustrial wastes,’’ Bioresource Technology 102, no. 3, (2011): 2868-2873.

[5] http://www.fao.org/3/a-i3388e.pdf

[6] A.g.e.

[7] http://www.bugday.org/portal/galeri/dosyalar/KompostRehber_SON.pdf

Daha fazlasını göster...
Sonraki Konu

Sürdürülebilir Toprak Yönetimi